در پروژههای اتاق تمیز، طراحی و پیادهسازی سیستمهای تهویه، فیلترها و کنترل فشار نه تنها به حفظ کلاس تمیزی کمک میکند بلکه بر هزینههای عملیاتی و دوام سیستم تأثیر بسزایی دارد. هدف این مقاله، ارائه روشی عملی برای انتخاب و اندازهگیری سیستمهای HVAC، فیلترهای HEPA/ULPA و ارزیابی نرخ تعویض هوا به گونهای است که کارکرد پایدار با هزینههای معقول فراهم گردد.
تعیین استراتژی فشار و جریان هوا
تعریف رفتار فشار بین مناطق با کلاسهای تمیزی متفاوت از همان آغاز پروژه اهمیت دارد. ایجاد تفاوتهای فشار به صورت دقیق، از ورود ذرات از مناطق آلوده به مناطق تمیز جلوگیری میکند. همچنین تعیین مسیرهای عبور هوا ( supply و return) به گونهای انجام میشود که جریان هوا به طور یکنواخت و بدون ایجاد نقاط خفیف گرد و غبار در سطح تجهیزات و سطوح کار برسد.
انتخاب فیلترهای مناسب
فیلترهای HEPA/ULPA به طور گسترده برای حفظ کلاس تمیزی استفاده میشوند. انتخاب میزان کارایی، اندازه فیلتر و موقعیت نصب آنها باید با نرخ تعویض هوا (ACH) و بار آلودگی فرآیند همخوانی داشته باشد. فاکتورهای مصرف انرژی، اندازه فیلتر و ایمنی در برابر نشتی نیز باید در نظر گرفته شوند تا هیچ نقطهای از سیستم تهویه به عنوان راه نفوذ ذرات باقی نماند.
طراحی و نگهداری سیستمهای تهویه
طراحی AHU ها و کانالها باید به گونهای باشد که تمیزی، دسترسی به عملیات نگهداری و سهولت نظارت بر کیفیت هوا فراهم شود. سطح صافی، فرآیندهای تمیزکاری کانالها و نقاط اتصال باید به گونهای باشد که آلودگی به راحتی از بین برود. برنامههای نگهداری منظم، تعویض فیلترها و کالیبراسیون سنسورها از پایههای کلیدی برای ثبات عملکرد سیستمها هستند.
کنترل کیفیت و اعتبارسنجی سیستم
برای اطمینان از عملکرد مستمر، اعمال آزمونهای اعتبارسنجی انتشار ذرات، بررسی شدت جریان هوا و فشار نسبت به استانداردهای مربوطه ضروری است. آزمونهای عملکردی باید قبل از راهاندازی و به صورت منظم پس از هر تعمیر یا تغییر در سیستم انجام شوند. گزارشهای معتبر با شرح دقیق روشها و نتایج، به تیم QA کمک میکند تا پذیرش عملکرد را به خوبی انجام دهد.
محیط عملیاتی و ایمنی کاربری
نظارت بر سطح صافی محیط کار، تمیزکاری دورهای و مدیریت ورود/خروج کارکنان از طریق تفکیک مسیریابی کاربری، به حفظ کلاس تمیزی کمک میکند. آموزش تیمها در استفاده از سیستمهای تهویه، رفتار ایمن با تجهیزات و مدیریت نشتهای احتمالی از نکات حیاتی است تا ایمنی و کارایی دستگاهها حفظ شود.
پیشنهادات عملی برای کارگاه
- تدوین استانداردهای عملی نگهداری فیلترها با فواصل زمانبندی مشخص و چکلیستهای بازرسی.
- ایجاد نقشه گردش هوا برای هر منطقه با کلاس تمیزی و بهروزرسانی آن با هر تغییر طراحی.
- تعریف KPIهای کلیدی مانند نرخ بیکالیبراسیون، زمان پاسخ به ایمنی فشار و درصد دستیابی به کلاس تمیزی در بازرسیهای دورهای.
- ارائه نمونه SOPهای مربوط به تعمیرات جزئی و تعویض فیلترها با فرمت قابل انتشار در CMS شما.
